Kayıplar (Şevket Rado) (1913 – 10.4.1988)

CEMAL AVCI


Türk basını ve fikir hayatı değerli bir üyesini daha kaybetti. Atatürk ve yakın tarihimiz üzerine bazı çalışmalar da yapmış olan Şevket Rado, 10.4.1988 günü arkasında ölümsüz eserler bırakarak hayata gözlerini kapadı.

Şevket Rado, Selanik Milletvekili Rodovişteli Mustafa Bey’in torunu, kasabanın ileri gelenlerinden Hıfzı Bey’in oğludur. Çocukken ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç etmiş, ilk ve orta öğrenimini İstanbul’da tamamlamış, 1936’da Ankara Hukuk Fakültesi’nden mezun olmuştur.

Daha sonra İstanbul’a dönerek “Akşam” gazetesinde çalışmaya başladı. Bu gazetede 1934-1940 yılları arasında 25 yıl fıkra yazarlığı yaptı.

Yapı ve Kredi Bankası’nın desteğinde ve Vedat Nedim Tör ile birlikte yıllarca “Aile”, “Resimli Hayat” ve “Doğan Kardeş” (çocuk dergisi) mecmualarını yayınlayan Rado, daha sonra yeni kurulan Tifdruk Matbaasında “Resimli Hayat” mecmuasını “Hayat” mecmuası adıyla neşretti. “Hayat” gibi magazin türünde ve sinema ağırlıklı “Ses” ile bunun yanında “Resimli Roman”, “Ayna” gibi dergileri çıkardı. Bunlar Tifdruk tekniği ile basılan Türkiye’nin en güzel basımlı magazin dergileriydi. 1965 yılında “Hayat Tarih Mecmuası”nı da çıkarmaya başladı.

İ.Ü. Gazetecilik Enstitüsü’nde “Yazı Türleri” konusunda Öğretim Üyeliği de yapmış olan Rado, yıllarca Ankara ve İstanbul Radyolarında yaptığı “Aile Sohbetleri” ile tanındı ve sevildi.

Çok yönlü kişiliğinin şairlik yanı da olan Rado’nun ilk şiirleri “Şevket Hıfzı” imzasıyla “Varlık” dergisinde yayınlandı. Daha sonra bu şiirlerini “Şiirler” ismiyle bir kitapta topladı. Rado, radyo sohbetlerini de “Eşref Saat”, “Ümit Dünyası”, “Hayat Böyledir”, “Aile Sohbetleri” isimli kitaplarında topladı. Sovyetler Birliği’ne yaptığı bir gezinin intihalarını ise “50. Yılında Sovyet Rusya” adıyla kitap olarak yayınladı.

Türk Dil Kurumu Bilim Kurulu üyeliği de yapan Şevket Rado, Başbakanlık Basın Yayın Genel Müdürlüğü Basın Mesleğinde 50 Yıl Hizmet Belgesine ve Gazetecilik Şeref Kartına sahipti. Şevket Rado 1987 yılında Burhan Felek Hizmet Ödülünü de almıştı.


Başlıca Eserleri:


Kitaplar:

1) — Amerikan Masalı, Doğan Kardeş Tayınları A.Ş. Basım Evi, İstanbul, 1950.

2) — Hayat Böyledir, 2. Basım, Doğan Kardeş Matbaacılık San. A.Ş. İstanbul, 1966.

3) — Aile Sohbetleri, Doğan Kardeş Matbaacılık San. A.Ş., İstanbul, 1967.

4) — 50. Yılında Sovyet Rusya, Doğan Kardeş Matbaacılık San. A.Ş. İstanbul, 7968.

5) — Milliyetçi Çin Ne Âlemde, Bilgi Basım Evi, Ankara, 1969.

6) — Şiirler (Bir Başlangıcın Hikayesi), Doğan Kardeş Matbaacılık San. A.Ş. Basım Evi, İstanbul, 1970.

7) — Yirmisekiz Mehmet Çelebi, Doğan Kardeş Matbaası, İstanbul, 1970.

8) — Kerem ile Aslı, Türk Halk Hikayeleri, Doğan Kardeş Yayınları, İstanbul, 1972.

9) — Yunus Emre (1238? – 1320?), Doğan Kardeş Tay., İstanbul, 1972.

10) — Karacaoğlan, Türk Şiirinden Seçmeler, Doğan Kardeş Yay., İstanbul, 1974.

11) — Eşref Saat, 6. Basım, Tarih ve Edebiyat Tayınları No: 7, Yayın Matbaacılık Tic. Ltd. Şti, İstanbul, 7979.

12) — Onsekizinci Yüzyılın Başında Osmanlı Kıyafetleri, (Fransız Büyükelçisi Marquis de Ferriol’un Hollandalı Ressam Van Mour’a Yaptırdığı 100 Resim ile Türklere Ait Bazı Törenler ve Açıklamalar) Tayın Matbabacılık Tic. Ltd. Şti., İstanbul, 1980.

13) — Ümit Dünyası, 5. Basım, Tarih ve Edebiyat Tayınları No:2, Yayın Matbaacılık, İstanbul, 1980.

14) — Türkiye Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Çanakkale’yi Anlatıyor, AkbankA.Ş., Apa Ofset Basım Evi, İstanbul, 1981.

15) — Saadet Yolu, Rado Yayınları, Tarih ve Edebiyat Yayınları No: 3, Yayın Matbaacılık Tic. Ltd. Şti, İstanbul, 1981.

16) — Türk Hattatları, (XV. YY.dan Günümüze Kadar Gelmiş Ünlü Hattatların Hayatları ve Yazılarından Örnekler), Yayın Matbaacılık Tic. Ltd. Şti, İstanbul, 1984.

17) — Ahmet Mithat Efendi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Sevinç Matbaası, Ankara, 1986.


Makaleler:

1) — Ömer Seyfettin’in Bir Edebiyat Meraklısına Mektupları, Hayat Tarih Mecmuası, Cilt: 1, Sayı: 1-2, 1968.

2) — Hazret-i İsa’nın Üzerine Gerildiği Haç, Çemberlitaş’ın Altında mı?, Hayat Tarih Mecmuası, Cilt: 1, Sayı: 4, 1968.

3) — 50. Yılında Sovyet Rusya, Cult. Turcica, Cilt: 3 Fasikül: 2,1966.

4) — Birinci Umumi Harpte ve Mütareke Günlerinde İstanbul, Hayat Tarih Mecmuası, Cilt: 1, Sayı : 1, 1971.

5) — “Bostancıbaşı Defteri” hakkında, Hayat Tarih Mecmuası, Cilt:1, Sayı: 6, 1972.

6) — Ölümünün 41. Yılı Dolayısıyla Şairlerin En Garibi Ahmet Haşim, Türkiyemiz, Cilt: 5, Sayı: 13, 1974.

7) — Kitap Okuma Alışkanlığı Üzerine, Millî Kültür, Cilit: 3, Sayı: 3, 1981.

8) — Sanat Eserlerine Değer Veren Bir İş Adamı: Sakıp Sabancı ile Bir Sohbet, Türkiyemiz, Cilt: 14, Sayı: 40, 1983.

9) — Atatürk’e Hayran olan Bir Fransız Kadın Gazeteci Berthe Georges Gaulis, İ.Ü. İktisat Fakültesi Mecmuası, Sayı: 39, 1980.

10) — Hattat Hamit Aytaç, Türkiyemiz, Cilt: 14, Sayı: 39, 1983.

11) — Hat Sanatı Bir Resim Sanatıdır, Kaynaklar, Sayı: 1, 1983.

12) — Eski Resimler (Eski Fotoğrafhaneler Üzerine), Kaynaklar, Sayı: 2, 1984.

13) — Farsça’dan Türkçe’ye Geçmiş Kelimeler Üzerine, Türk Dili, Cilt: 48, Sayı: 385, 1984.

14) — Hazine-i Birun Katibi Ahmet Bin Mahmud Efendi’nin Tuttuğu Prut Seferi’ne Ait Defterden Koparılan Sahifelerde Neler Vardı?, Belleten, Cilt: L Sayı: 198, 1986.

15) — Özenti mi?, Türk Dili, Sayı: 426, 1987.