Atatürk Araştırma Merkezi Kütüphane ve Arşivi’ni Zenginleştirme Çalışmaları ve Hasan Cemil Çambel Adına Yapılan Bağışlar

ZEKİYE KOPAÇLI


Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığına 2876 sayılı Kanun’la “Atatürk, Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyeti Tarihi ile ilgili Türkçe ve yabancı dillerde yazılmış kitap, broşür, dergi ve benzeri materyallerden oluşan bir kitaplık kurmak” görevi verilmiştir.

Atatürk Araştırma Merkezi Kitaplık ve Arşiv’il983 yılında kurulmuş olup, “Milli Mücadele ve Türk İstiklâl Savaşı, Cumhuriyetimizin kuruluşu ve Cumhuriyet dönemi olayları ile Atatürk ilke ve inkılâplarının oluşmasını belirleyen her türlü kaynak ve belgeleri toplamak, bunları bilimsel yöntemlerle düzenlemek, inceleme ve araştırma yapacakların hizmetine sunmak” görevlerini yerine getirmektedir.

Bu görevler doğrultusunda Atatürk Araştırma Merkezi Kütüphane ve Arşivi’ni zenginleştirme çalışmaları devam etmektedir.

Çalışmalarda çeşitli kurum ve kuruluşlar ile, araştırma merkezi, arşivler, üniversiteler, kütüphaneler, gazeteciler, Türkologlar, Türkoloji enstitüleri, çeşitli dallarda araştırmacı ve yazarlarla yazışmalar yapılmış, Kütüphane ve Arşiv için belge, doküman ve materyal istenmiştir.

Bu yazışmalar sonucu Kütüphane ve Arşiv’e birçok materyal sağlanmıştır.

Yazışma yapılan kişiler arasında rahmetli Hasan Celil ÇAMBEL’in kızları Prof. Dr. Halet ÇAMBEL ve  Leyla ÇAMBEL bulunmaktadır.

Merkezimiz Kütüphanesi’ne babalarının yazdığı kitapların asıllarını ve bazılarının fotokopilerini bağışlayan Prof. Dr. Halet ÇAMBEL ve Leyla ÇAMBEL’e gösterdikleri ilgi ve duyarlılıktan dolayı teşekkür ediyoruz.

Prof. Dr. Halet ÇAMBEL ve Leyla ÇAMBEL Atatürk Araştırma Merkezi Kütüphane ve Arşivi’ne aşağıdaki kitapları bağışlamışlardır.

Hasan Cemil ÇAMBEL’in Eserleri:

1- Attila’dan Atatürk’e (Orijinal)

2- Attila’dan Atatürk’e (2.bölüm) (Orijinal)

3- Gençlik Ruhu ve Gençleşme – Konferans, 1934 (Orijinal)

4- Türkler, Dilleri ve Kaderleri, 1949 (Fotokopi)

5- Bakacak Kahvesi, 1947 (Fotokopi)

6- Atatürk ve Tarih, 1939 (Ayrıbasım)

7- Türk Gençliği Nasıl Yetiştirilmelidir?, 1932 (Konferans)

8- Yeni Ruh, 1929 (Fotokopi)

9- Jüpiter, 1927 (Osmanlıca-Fotokopi)

10- Jüpiter, 1928 (Yeni harflerle-Fotokopi)

Çevirileri:

1- Alman Ruh Tarihine Dair Tetkikler, 1932 (Wilhelm Dilthey) (Orijinal)

2- Fichte ve Fichte’nin Hitabeleri-Türk Gençliğine Bir Armağan, 1927 (Osmanlıca Fotokopi)

Cannae’dan Can, 1327 (Feldmareşal von Schlieffen) (Osmanlıca-Orijinal) Bu vesileyle Hasan Cemil ÇAMBEL’in biyografisini sunuyoruz.

Hasan Cemil ÇAMBEL (1877-1967)

Asker, siyaset adamı ve yazar. İstanbul’da doğdu. “Asıl soyadı Pen-bezâde olup, sonradan Atatürk tarafından verilen “Çambel” soyadını kullandı. Kuleli Askeri İdadisi’ni, Harb Akademisi’ni yüzbaşı rütbesiyle bitirdi (1899). Dört yıl süreyle Almanya’ya gönderilerek, orada özellikle Kassel Askeri Garnizonu’nda, General V.Ludendorffun Garnizonunda ve General von Hindenburg Karargâhı’nda çalıştı. Selanik Rumeli Genel Müfettişliği ve Jandarma Tensikat Müfettişliği, Balkan Savaşı’nda (1912) Genel Karargâh I. Şube Müdürlüğü, Berlin Büyükelçiliğinde Ata-şemiliterlik (1913) yaptı. 1

“51. Tümen Komutanlığı’na getirildi. Tümeni ile Irak’ta Felâhiye Savaşı’na katıldı. 1917’de yeniden Berlin Ataşemiliteri oldu. Mütârekeden sonra ordudan ayrıldı (1918). 2

“1925-1929 yılları arasında Haliç Vapur İşletmesi Şirketi Müdürlüğü yaptı. 1929 yılında Bolu Milletvekili seçilerek TBMM’nin 3.döneminden 8.dönemine kadar bu görevde kaldığı süre içerisinde Dışişleri Encümeni, Parlamentolararası Derneği ve Birleşmiş Milletler Derneği üyeliklerinde bulundu. 3

“1935 yılında Yusuf Akçura’nın ölümü üzerine Atatürk tarafından Türk Tarih Kurumu Başkanlığı’na getirildi.” 4 Atatürk’ün yönettiği Türk tarihi araştırmalarına katıldı.

“I.Büyük Türk Tarih Kongresi’ni düzenledi (1936). 1941’e kadar bu görevini sürdüren Çambel, Türk tarih araştırmalarının ve Kurumu’nun modern bir biçimde organize edilmesine önayak oldu. “Türk Tarihinin Ana Hatları” eserinden başlayarak Türk Tarih Kurumu’nun yayınlarını yönetti. Oldukça yoğun bir yazı hayatı olan Çambel, Cumhuriyet, Hâkimiyet-i Milliye ve Ulus gazetelerindeki başyazılarıyla İstanbul Türk Ocağı’ndaki çalışmaları ve konferansları, Türk Yurdundaki yazılarıyla ve daha sonra da siyasi yaşamında Atatürk inkılâplarını destekledi. Ağırbaşlı, alçak gönüllü, dürüst kişiliğiyle, Atatürk’ün sofralarından eksik olmadı. Tevfik Bıyıklıoğlu-Resuhi Olayı’nda sonra birkaç ay Atatürk’ün Umumi Kâtipliği (Genel Sekreter)’ni de yaptı. Çeşitli dergi ve gazetelerde yayınlanmış, tarih, edebiyat ve felsefe üzerinde birçok yazıları vardır.5

Sonuç olarak Atatürk Araştırma Merkezi Kütüphane ve Arşivi’ni belge ve materyal yönünden zenginleştirme çalışmalarımız devam etmekte olup, değerli bilim adamı ve okuyucularımızın yardımlarını bekliyoruz.


1 Pars Tuğlacı, Çağdaş Türkiye. Cem Yayınlan. C.II. İstanbul 1989, s.920.

2 Meydan-Larousse Büyük Lügat ve Ansiklopedi, Meydan Yayınlan. C.3, İstanbul 1985, s. 131

3 Pars Tuğlacı, a.g.e.

4 Türk Ansiklopedisi. Milli Eğitim Basımevi. C. 11. Ankara 1963. s.346.

5 Pas Tuğlacı, a.g.e