Atatürk Araştırma Merkezi; Atatürkçü düşünceyi, Atatürk ilke ve inkılâplarını bilimsel yoldan araştırmak, tanıtmak, yaymak ve yayınlar yapmak amacıyla. Anayasanın 134. maddesi ve 2876 sayılı Kanun’la kurulan Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu’nun bağlı kuruluşlarından birisidir.

Kanun’un 19. madddesinin j ve k fıkraları gereğince, Atatürk Araştırma Merkezi’nin görevleri arasında;

j) “Yurt içinde ve yurt dışında Atatürkçü düşünce, Atatürk ilke ve inkılâpları konuları ile Cumhuriyetimizin kuruluşunu hazırlayan ve Cumhuriyet dönemindeki olayların sebepleri ve gelişmeleri konularında üstün başarılı eserler veren, eğitim ve öğretim hayatında ve çalışma alanlarında ve hizmet yerlerinde Atatürkçü düşünce, Atatürk ilke ve inkılâpları doğrultusunda örnek çalışmalarında bulunan Türk ve yabancı, gerçek ve tüzel kişileri çalışmalarında, hizmet ve faaliyetlerinde desteklemek.”

k) “Yurt içinde ve yurt dışında yerli ve yabancı, resmi ve özel eğitim, bilim, kültür, sanat kurum ve kuruluşları ile; araştırma merkezleri, arşivler ve benzeri yerlerle ve çeşitli dallardaki araştırmacı, yazar ve sanatkârlarla işbirliğinde bulunmak” yer almaktadır.

İşte bu görevler doğrultusunda, Atatürk Araştırma Merkezi’nin teşvik ve öncülüğüyle, Milli Mücadele’yi, Atatürkçü düşünceyi, Atatürk ilke ve inkılâplarını, Türkiye Cumhuriyeti Tarihini ve modern Türkiye Cumhuriyeti’nin dayandığı temel ilkeleri etkili bir biçimde tanıtabilmek amacıyla, Türk Cumhuriyetlerinde ve diğer ülkelerde Atatürk Araştırma Merkezleri kurulmaya başlanmıştır.

Atatürk Araştırma Merkezi bu kuruluşlara mevzuat ve bilgi aktarımı, yayın yardımı, karşılıklı bilim adamı değişimi ve bilimsel toplantılar düzenlenmesi şeklinde destek sağlamaktadır.

Bu çerçevede faaliyette geçen ilk kuruluş Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Doğu Akdeniz Üniversitesi bünyesinde kurulan “Kuzey Kıbrıs Atatürk Araştırma ve Uygulama Merkezi” olmuştur.

8 Mart 1995 tarihinde kurulan Doç. Dr. Hasan CİCİOĞLU’nun başkanlığını yaptığı “Kuzey Kıbrıs Atatürk Araştırma ve Uygulama Merkezi’nin amacı; Kuzey Kıbrıs Türk halkına ve özellikle üniversite öğrencilerine, Atatürk ilke ve inkılâpları ile Atatürkçü düşünce sistemini öğretmektir.

Ayrıca Merkez Türkiye ve diğer ülkelerde aynı amacı paylaşan kuruluşlarla işbirliği içerisinde olup, bu kuruluşlarla ortak konferans ve seminerler düzenlemekte, yayın alışverişinde bulunmaktadır.

Merkezin adresi:

Doğu Akdeniz Üniversitesi

Kuzey Kıbrıs Atatürk Araştırma ve Uygulama Merkezi Başkanlığı

Gazi Magosa / Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

Tel: (392) 366-6588/366-3613

Belgegeçer (Faks): (392) 366-1886

Atatürk Araştırma Merkezleri’nin ikincisi, Kırgızistan’da Türkiye ve Kırgızistan Cumhurbaşkanlarının onursal eşbaşkanlıklarında ve Prof. Dr. Osmanokun İBRAÎMOV başkanlığında “Kırgızistan Cumhuriyeti Uluslararası Atatürk (Merkezi) Vakfı (Atatürk Atındagı El Aralık Fonddu)” adıyla kurulmuştur.

Ayrıca Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ile Kırgızistan Cumhuriyeti Uluslararası Atatürk (Merkezi) Vakfı arasında karşılıklı bilgi ve belge aktarımını, bilimsel çalışmalarda işbirliğini, bilim adamı ve yayın değişimini kapsayan kültürel bir sözleşme imzalanmıştır.

Merkezin adresi:

Kırgızistan Cumhuriyeti Uluslararası Atatürk (Merkezi) Vakfı (Atatürk Atındagı El Aralık Fonddu) Bişkek/Kırgızistan

Üçüncü Atatürk Araştırma Merkezi Nahcıvan’da, Nahcıvan Devlet Üniversitesi’nin Bilimsel Şurası’nın karan uyarınca ve Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu’nun tüzüğü örnek alınarak Üniversite bünyesinde “Nahcıvan Atatürk Araştırma Fonu” adıyla kurulmuş, daha sonra “Nahcıvan Atatürk Araştırma Merkezi” adını almıştır.

Anılan Şura kararıyla Nahcıvan Devlet Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. İsa HABİPBEYLİ Merkez’in başkanlığına getirilmiştir.

Merkezin Adresi:

Nahcıvan Devlet Üniversitesi Nahcıvan Atatürk Araştırma Fonu Nahcıvan/Azerbaycan

Yine Nahcıvan Devlet Üniversitesi Bilimsel Şurası’nın 24 Ekim 1995 tarihli kararı çeresince Nahcıvan’dan sonra Bakü’de de “Atatürk Araştırma Merkezi” kurulmuş olup, Başkanlığını İlimler Akademisi Edebiyat Enstitüsü Direktörü Prof. Dr. Yaşar KARAYEV yapmaktadır.

Merkezin adresi:

Atatürk Araştırma Merkezi Bakü/Azerbaycan

Son olarak Özbekistan’da, Özbekistan Cumhurbaşkanlığı nezdinde “Stratejik ve Mıntıkalararası Araştırmalar Enstitüsü Müdürlüğü” kurulmuş olup, Türkiye’de Orta Asya ile ilgilenen ilmi kuruluşlarla temaslarda bulunmaktadır.

Enstitü Müdürlüğü’nü Prof. Dr. Mirakbar RAHMANKULOV yürütmektedir.

Adresi:

Taşkent, 700027 Halklar Dostluğu Sokağı, No:2 Özbekistan

Kurulması için gerekli çalışmaların yürütüldüğü Atatürk Araştırma Merkezleri arasında ise; Türkmenistan, Kazakistan, Bulgaristan, Makedonya. Arnavutluk, Bosna Hersek, Romanya ve Prizren - Yugoslavya bulunmakta olup, diğer ülkelerde de benzer Merkezlerin yaygınlaştırılması çalışmaları devam etmektedir.