Tarihçe

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı, 17 Ağustos 1983 tarihinde Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu çatısı altında, tüzel kişiliğe sahip, Atatürk ve Cumhuriyet devri üzerine bilimsel araştırma ve incelemelerde bulunma; bu alanda çalışan kişi ve kuruluşlara destek olmak üzere Anayasa’nın 134. maddesine istinaden 2876 sayılı kanun ile kurulmuştur. 2 Kasım 2011 tarihinde yürürlüğe giren 664 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı’nın görevleri yeniden düzenlenmiştir. Bu düzenlemeyle Başkanlık, “Atatürk’ün kişiliği olmak üzere düşüncesi, ilkeleri, toplumun değişim ve dönüşümüne ilişkin gerçekleştirilen inkılapları, Cumhuriyet dönemine ait temel kaynakları, bilim, kültür ve sanat eserlerini incelemek, bu alanlarda üretilen bilgileri yayımlamak” ile görevlidir. 16 Nisan 2017 Anayasa Değişikliği Halkoylaması ile 134. maddede yapılan değişiklikle “Başbakanlığa” ibaresi “Cumhurbaşkanının görevlendireceği bakana bağlı” şeklinde değiştirilmiştir. 15 Temmuz 2018 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan “Bakanlıklara Bağlı, İlgili ve İlişkili Kurum ve Kuruluşlarla İlgili 2018/1 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi” ile de Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Kültür ve Turizm Bakanlığıyla ilgilendirilmiştir.

Üniversiteler bilgi ve politika üreterek yayarlar, mevcut bilgiyi kullanıp tatbik ederler. Araştırma merkezlerinin amacı ise üniversitelerden farklı olarak sadece bilgi üretmek, bilgileri yaymak ve bilimsel çalışmalara destek olmaktır. Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığının ilgi alanı başta tarih – özellikle Milli Mücadele dönemi ve Cumhuriyet devri tarihi olmak üzere- dönemin bütün değerlerini içeren ve inceleyen bilgi alanlarıdır. Bu bağlamda; iktisat, hukuk, siyaset bilimi, kamu yönetimi, kültür, din, uluslararası ilişkiler, sosyoloji, düşünce, sanat gibi toplumun ve Cumhuriyet döneminin bütün değerleri Merkezin ilgi alanıdır.

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı kurulduğu günden bu yana pek çok ulusal ve uluslararası kongre, sempozyum, panel, çalıştay, konferans vb. bilimsel etkinlikler düzenlemiş ve etkinliklerde sunulan tebliğleri neşretmiştir. Bilimsel etkinlik takvimi hazırlanırken tarihimiz açısından önem arz eden olayların yıl dönümlerine denk gelmesi için özen göstermektedir. Bunun yanında Cumhuriyet’in kuruluş ve gelişme sürecindeki olayların bugüne olan etkilerini ve geleceği şekillendirmedeki olası rollerini bilimsel yaklaşımla incelemek, bunun sonucunda elde edilen bilgi, belge, yorum ve sentezleri Türk ve dünya kamuoyuna sunmak amacıyla dört yılda bir olmak üzere Uluslararası Atatürk Kongresi düzenlemektedir.

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı, kuruluşundan bugüne 460 adet araştırma-inceleme mahsulü eser neşretmiştir. İlmî toplantılarda sunulan bildiriler kitap olarak yayımlanmakta; halk serisi ve Atatürkçülük üzerine basılmış sesli-görüntülü eserler okuyucuya ve bilim dünyasına sunulmaktadır. Ayrıca özgün ve bilimsel makalelere yer vermek üzere Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, 1984 yılından itibaren yayımlanmaktadır. Dergi, TÜBİTAK ULAKBİM Sosyal ve Beşeri Bilimler Veri Tabanı (SBVT) Komitesi tarafından 13.10.2017 tarih ve 72 sayılı Komite toplantısında değerlendirilmiş ve 2016 yılından itibaren veri tabanına alınmaya uygun bulunmuştur.

Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı, kitap ve süreli yayınlara sahip ihtisas kütüphanesi, e-mağaza, kitap satış bürosu ile araştırmacı ve okuyuculara hizmet vermekte; kitap fuarları ve üniversitelerde yayın satış ve tanıtım faaliyetlerine devam etmektedir.

Üniversitelerimizde, Cumhuriyet devri konularında lisansüstü seviyede öğrenim gören başarılı öğrencilere burs veren Atatürk Araştırma Merkezi Başkanlığı hazırlanan tezleri yayımlamaktadır.